رئیس فرهنگستان علوم خبر داد؛
کاهش رتبه علمی ایران در جهان
بازار مقاله: رییس فرهنگستان علوم ضمن اشاره به کاهش خروجی های علمی کشور در دو سه سال گذشته نسبت به افت رتبه علمی ایران در بعضی رتبه بندی های جهانی گوشزد نمود.
به گزارش بازار مقاله به نقل از مهر، محمدرضا مخبر دزفولی بامداد امروز در نشست با خبرنگاران که در فرهنگستان علوم برگزار شد، با تبریک روز خبرنگار و گرامیداشت یاد رهبر شهید و شهدای سه جنگ تحمیلی اخیر با اشاره به مفهوم شهادت و ایستادگی در مقابل ظلم اظهار داشت: مفهوم شهادت، استقامت و ایستادگی در مقابل ظلم، استکبار، آپارتاید و تبعیض نژادی است؛ تبعیض هایی که امروز تنها به رنگ و پوست محدود نمی شود و در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، علمی و فناوری هم در جهان وجود دارد.
وی اضافه کرد: امام شهید ما نماد رویارویی با این خباثت ها و تبعیض ها در سطح جهانی بود؛ دفاع از مظلومان و ملت ها و پیش بردن کشور در راه قله های پیشرفت و ترقی در دوره رهبری ایشان نمونه های فراوانی دارد.
مخبر دزفولی با تکیه بر نقش رسانه ها در شرایط بحرانی اظهار داشت: در حوزه روایتگری رسانه ای باید بیشتر کار کنیم؛ از رسانه ملی گرفته تا خبرگزاری ها و سایر رسانه ها. شاید لازم باشد جلسات آموزشی و مجموعه های مفصلی برای انتقال تجربیات خبرنگاران در برخورد با سختی ها، بحران ها و موضوعات ناگهانی برگزار گردد تا نحوه واکنش سریع و حرفه ای رسانه ها در چنین شرایطی تقویت شود.
وی اضافه کرد: نمی گویم چنین برنامه هایی وجود ندارد، اما بنظر می رسد کافی نیست و باید کارگاه های آموزشی بیشتری دراین خصوص شکل بگیرد.
رئیس فرهنگستان علوم با اشاره به جنگ های اخیر که به کشور تحمیل شده است، عنوان کرد: در این جنگ ها ملت ایران مقاومت کردند و رهبری هم ایستادگی کردند. نظام جمهوری اسلامی نشان داد که از استقامت بالایی برخوردارست و با فاصله کوتاهی بعد از شهادت رهبری، رهبر جدید برگزیده شد و آرامش به جامعه برگشت.
وی اضافه کرد: مسئولان مختلف کشور هم نشان دادند که قابلیت ها در نسل های مختلف قابل انتقال است و این تجربه در ساختار اجتماعی و اداری کشور جاری شده است. دشمن هم در برخورد با این پیچیدگی گرفتار سردرگمی شده است.
مخبر دزفولی با اشاره به سابقه تاریخی و تمدنی ایران اظهار داشت: کشوری با چند هزار سال سابقه تاریخی و تمدنی از بین رفتنی نیست و حتی دشمنان هم به این حقیقت اعتراف می کنند.
وی با تقدیر از عملکرد خبرنگاران، مردم و رزمندگان در شرایط اخیر اظهار داشت: خبرنگاران ما در طول این مدت کار بزرگی انجام دادند، مردم هم نقش خودرا ایفا کردند و رزمندگان شجاعت بی نظیری از خود نشان دادند. اینها همه نعمت های الهی است که کشور ما از آن برخوردارست و باید قدر آنها را بدانیم.
خبرنگاران در روایت گری در سه جنگ تحمیلی اخیر عقب نماندند
رئیس فرهنگستان علوم با اشاره به اینکه رسانه ها در روایتگری با وجود برخی اشکالات و اختلال ها، از دشمن عقب نماندند، اظهار داشت: در روایت مظلومیت ملت بزرگ ایران و از طرفی اقتداری که رزمندگان، مردم، رهبری و مسئولان کشور نشان دادند، رسانه های ما عملکرد ارزشمندی داشتند.
وی اضافه کرد: هنرمندان هم با تولید انیمیشن های نو و استفاده از فناوری های جدید، پیام های مهمی را منتقل کردند و خبرنگاران هم با کارهای خود نقش مؤثری دراین خصوص داشتند که باید از آنها تقدیر نمود.
مخبر دزفولی با تکیه بر ضرورت تقدیر از حضور مردم در صحنه اظهار داشت: باید قدر ملت بزرگ ایران را بدانیم و از مردم که همچنان در صحنه هستند، سپاسگزاری نماییم.
وی «وحدت، همبستگی، همدلی، صمیمیت، گذشت و فداکاری» را از رموز موفقیت کشور دانست و عنوان کرد: همه ما، چه در مجلس، دولت، قوه قضاییه، بخش های نظامی و اجتماعی و چه در دانشگاه، مدرسه و رسانه، باید بر یک موضوع مشترک تمرکز نماییم و آن دفاع از تمامیت ارضی کشور و تحقق حقوق مسلم جمهوری اسلامی ایران است.
رئیس فرهنگستان علوم اضافه کرد: باید نسبت به عظمتی که ملت بزرگ ایران خلق کرده است توجه داشته باشیم. محور و رمز موفقیت این حرکت، موضوعی است که امام راحل، امام شهید و رهبر معظم انقلاب بارها بر آن تاکید کرده اند و آن وحدت و همدلی است.
وی خطاب به اهالی رسانه اظهار داشت: از تمامی کسانیکه در نوشتن، گزارش دادن و انتقال خبر نقش دارند تقاضا می کنم اجازه ندهند این گنجینه بزرگ صدمه ببیند.
رئیس فرهنگستان علوم ابراز امیدواری کرد: ملت بزرگ ایران، مردم و مسئولان کشور با موفقیت و اقتدار از این گردنه مهم تاریخی عبور کنند و قله های پیشرفت و آینده ای درخشان و امیدآفرین را برای نسل فعلی و نسل های آینده رقم بزنند.
رئیس فرهنگستان علوم، در ادامه با اشاره به آخرین وضعیت نقشه جامع علمی کشور عنوان کرد: این سند، سندی بسیار مهم برای آینده ایران اسلامی است و رسیدن به ایران قوی، گذرگاه مشخصی دارد که علم و فناوری یکی از مهم ترین مسیرهای آنست. اگر بتوانیم این مسیر را با سرعت و موفقیت بیشتری طی نماییم، سریع تر به ایران قوی خواهیم رسید.
وی اضافه کرد: نقش جامعه علمی در این راه بسیار مهم است؛ موضوعی که در دوره قبل هم رهبر شهید بطور مکرر بر اهمیت آن تاکید داشتند و الان هم در بازبینی نقشه جامع علمی کشور مورد توجه قرار گرفته است.
نقشه جامع علمی کشور در آستانه تصویب نهایی
مخبر دزفولی در رابطه با روند بازبینی این سند اظهار داشت: این بازبینی با مشارکت وزارت علوم، وزارت بهداشت، بخش های مختلف دانشگاهی و دانشمندان انجام شد و از ظرفیت خیلی از مراکز علمی و کارشناسان استفاده کردیم. از ظرفیت دانشمندان حاضر در فرهنگستان علوم که در گروههای مختلف علمی حضور دارند هم کمک جدی گرفته شد و از هر صاحب نظری که سخن جدیدی برای عرضه داشت، دعوت کردیم و جلسات مشترکی انجام شد.
رئیس فرهنگستان علوم اظهار داشت: خوشبختانه حال نقشه جامع علمی کشور تقریبا تمام مراحل بررسی خودرا پشت سر گذاشته است. این سند تدوین و به شورای عالی انقلاب فرهنگی تحویل داده شده و چندین جلسه در شورای عالی انقلاب فرهنگی و ستاد علم و فناوری آن مورد بررسی قرار گرفته است.
وی اضافه کرد: اکنون این سند در دستور شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی برای تصویب قرار دارد و اگر در چند جلسه آینده در شورای معین به تصویب برسد، برای امضا و ابلاغ به رئیس جمهوری تقدیم خواهد شد تا مسیر جدید با اولویت هایی که در بازبینی نقشه مورد توجه قرار گرفته است، وارد مرحله اجرا شود.
مرجعیت علمی و حل مسایل کشور؛ دو بال نقشه جامع علمی
مخبر دزفولی با اشاره به مهم ترین نگاههای مورد توجه در بازبینی نقشه جامع علمی کشور عنوان کرد: در این بازبینی، دو بال برای رسیدن به ایران قوی بسیار مورد توجه قرار گرفته است؛ نخست، دستیافتن به مرجعیت علمی و دوم، استفاده از علم و فناوری برای حل مسایل مهم کشور.
وی اضافه کرد: مرجعیت علمی در بخشهایی که اولویت و مزیت نسبی کشور ما شمرده می شود، یکی از اهداف جدی نقشه جامع علمی است. ما باید سهم و نقش جدی در تولید علم جهانی داشته باشیم و دانشمندان، محققان و استادان ما این ظرفیت را دارند که در فناوری های نوظهور و علوم جدیدی که در جهان درحال تشکیل است، افق گشایی علمی کنند.
وی با اشاره به اینکه بال دوم نقشه جامع علمی، حل مسایل مهم کشور است، اظهار داشت: علم و فناوری کشور باید بتواند گرهی از مشکلات مردم باز کند. ما در یک مرحله، پیشرفت های قابل قبولی در حوزه های مختلف علم و فناوری داشته ایم.
مخبر دزفولی اضافه کرد: در سه دهه گذشته در حوزه هایی مانند فناوری نانو، زیست فناوری، پزشکی، انرژی های نو، هوافضا، سلول های بنیادی و علوم شناختی، دانشمندان کشور اقدامات بسیار عالی و موفقی انجام داده اند و امروز کشور نه فقط در سطح منطقه، بلکه در سطح جهانی هم در خیلی از این حوزه ها مورد توجه قرار دارد.
پیشرفت علمی ایران متوقف شدنی نیست
رئیس فرهنگستان علوم با اشاره به فشارها و محدودیت های اعمال شده ضد جامعه علمی کشور اظهار داشت: این که چرا دانشگاه های ما مورد هدف قرار می گیرند، چرا دانشمندان ما شهید می شوند و چرا در سه دهه گذشته بخصوص دانشگاه ها و مراکز علمی کشور تحریم شده اند، نشان میدهد اهمیت و ظرفیت علمی کشور به خوبی شناخته شده است.
وی اضافه کرد: چرا تجهیزات و امکانات جدیدی که در لابراتوار های مدرن و پیشرفته دنیا مورد استفاده قرار می گیرد، از کشور ما دریغ می شد؟ هدف آنها متوقف کردن و کند کردن جریان پیشرفت علم و فناوری در کشور بود، اما این جریان متوقف شدنی نیست.
سهم ایران از تولید علم جهان به حدود ۲ درصد رسیده است
مخبر دزفولی با اشاره به رشد جایگاه علمی ایران در جهان اظهار داشت: وقتی امروز ایران حدود ۲ درصد از تولید علم دنیا را در اختیار دارد، چه کسی می تواند این حقیقت را انکار کند؟ جمهوری اسلامی ایران چهار دهه قبل حدود سه صدم درصد در تولید علم جهان سهم داشت و امروز این سهم به حدود ۲ درصد رسیده است.
وی تاکید کرد: همینطور حدود سه درصد از مقالات پراستناد جهانی متعلق به دانشمندان ایرانی است و این یک حقیقت انکارناپذیر است.
رئیس فرهنگستان علوم با این وجود تصریح کرد: اما این تمام حقیقت نیست و نباید در همین نقطه متوقف شویم. امروز که به این نقطه رسیده ایم، باید سرعت خودرا در رقابتهای علمی حفظ نماییم و قابلیتهای علمی و فناوری کشور را ارتقا دهیم؛ با این وجود، علم و فناوری باید بتواند گرهی از مشکلات مردم باز کند.
آب، انرژی و امنیت غذایی؛ اولویت های علمی کشور
وی با اشاره به چالش های موجود در کشور اظهار داشت: امروز در کشور با مشکل آب مواجه هستیم و باید دانشمندان، پژوهشگران، دانشگاه ها، شرکتهای دانش بنیان و پیمانکاران علمی وارد میدان شوند و برای حل این مسایل نقش آفرینی کنند.
مخبر دزفولی اضافه کرد: نقشه جامع علمی کشور برای مسایل مهمی همچون آب، انرژی، امنیت غذایی، فرایند دیجیتالی شدن کشور، هوش مصنوعی و فناوری های تحول آفرین و با این حال گره گشا از مشکلات کشور، اولویت های مشخصی را تعیین کرده است.
وی تاکید کرد: پیام نقشه جامع علمی کشور در بال دوم خود، «حل مسئله» است و برای تحقق این هدف هم تقسیم کار مهمی میان مجموعه های مختلف علمی، دانشگاهی و اجرائی کشور درنظر گرفته شده است.
زیست بوم علم و فناوری نیازمند بازبینی و تقویت است
مخبر دزفولی با اشاره به اینکه بازبینی نقشه جامع علمی کشور تنها به تدوین یک سند محدود نمی گردد، اظهار داشت: این بازبینی در واقع مروری بر مسیری است که تابحال طی کرده ایم، موفقیت هایی که به دست آورده ایم و راهی که برای رسیدن به ایران قوی پیش رو داریم. در این راه باید ابتدا نقاط صدمه خودرا بشناسیم و سپس در گذرگاه جدید، راهکارهای جدیدی برای آنها عرضه نماییم.
وی اضافه کرد: بخش قابل توجهی از این مسایل در نقشه جدید مورد توجه قرار گرفته است، اما ممکنست همچنان مواردی وجود داشته باشد که نیازمند همدلی میان مسئولان و خدمتگزاران کشور باشد با یک باور مشترک، حرکت جدیدی برای گره گشایی از مسایل علم و فناوری شکل بگیرد.
رئیس فرهنگستان علوم با تکیه بر ضرورت ایجاد زیست بوم مناسب برای خانواده علم و فناوری عنوان کرد: ما طی سه دهه گذشته پیشرفت های قابل قبولی در قسمت های مختلف علم داشته ایم، اما باید ببینیم آیا زیست بوم مناسبی برای خانواده علم و فناوری در کشور فراهم آورده ایم یا خیر.
وی با تکیه بر ضرورت توجه دولت ها به علم و فناوری اظهار داشت: اگر دولت های ما همت کنند، فرقی نمی کند چه دولتی مسئولیت اجرائی کشور را برعهده بگیرد؛ باید قبول کند که پیشرفت ایران و تشکیل ایران قوی، یک عنصر کلیدی و محوری به نام علم و فناوری دارد و باید برای آن سرمایه گذاری ویژه شود.
رئیس فرهنگستان علوم اضافه کرد: نتیجه این سرمایه گذاری هم می تواند در مدت کوتاهی مورد استفاده ملت، مردم و کشور قرار گیرد. ما در جنگ ۱۲ روزه، جنگ رمضان و دوره بعد از آن و در تقابل های مستقیم با آمریکا، توانایی دانشی، فناورانه و علمی کشور را در قسمت های مختلف مشاهده کردیم.
وی تاکید کرد: این توانایی به حمایت، تقویت و گفتمان سازی نیاز دارد و رسانه ها دراین خصوص نقش مهمی دارند.
مخبر دزفولی خطاب به مسئولان رسانه ها، خبرنگاران، پایگاه های خبری و رسانه ملی اظهار داشت: رسانه ها می توانند برای مردم امیدبخش باشند. مردم می دانند که در پزشکی موفقیت هایی داشته ایم، البته باید مشکلات موجود را هم حل نماییم تا دسترسی مردم به خدمات بهداشت و درمان بهتر شود.
وی اضافه کرد: مردم باید ببینند که فناوری نانو می تواند در زندگی آنها اثرگذار باشد و محصولات زیست فناورانه، واکسن ها و سایر دستیافته های علمی و فناورانه را در زندگی خود ببینند.
حل مسایل معیشتی مردم هم با دانش بنیان شدن اقتصاد
رئیس فرهنگستان علوم با تکیه بر نقش علم و فناوری در اقتصاد کشور اظهار داشت: دستیافته های علمی و فناورانه باید در اقتصاد و معیشت مردم هم خودرا نشان دهد. حل مسایل معیشتی مردم هم با دانش بنیان شدن اقتصاد امکانپذیر است.
وی اضافه کرد: اقتصاد سنتی به تنهایی پاسخگو نیست. البته باید از تمامی تجربیات استفاده نمائیم، اما ضروری است نسخه مناسب و بومی و دانشی برای کشور در حوزه اقتصاد طراحی شود.
مخبر دزفولی با اشاره به اینکه در بخشهایی از حوزه اقتصادی و معیشتی با خلأ و عقب ماندگی مواجه هستیم، عنوان کرد: باید این عقب ماندگی را جبران نماییم. با قاطعیت می گویم ظرفیت انجام این کار در مجموعه علمی و دانشمندی کشور وجود دارد و با کمک مدیران، سیاست گذاران و مسئولان می توان به این هدف دست پیداکرد.
پژوهش باید هدفمند شود
رئیس فرهنگستان علوم در ادامه با اشاره به ضرورت اصلاح ساختارهای آموزشی، پژوهشی و فناورانه کشور اظهار داشت: ما نیازمند اصلاح ساختارهای آموزشی، پژوهشی و فناورانه هستیم. امروز دیگر پژوهش، یک مفهوم گنگ و نامفهوم نیست؛ پژوهش باید هدفمند باشد.
وی اضافه کرد: هدفمند بودن پژوهش الزاماً به این معنا نیست که نتیجه آن باید به سرعت به محصول یا کاربرد تبدیل گردد. پژوهش بنیادی هم می تواند هدفمند باشد و در کنار پژوهش های کاربردی و توسعه ای، برای رسیدن به اهداف مشخص کشور صورت گیرد.
مخبر دزفولی اضافه کرد: به عنوان نمونه، اگر می خواهیم به یک قدرت در حوزه هوش مصنوعی تبدیل شویم، باید بدانیم که برای رسیدن به این هدف نیازمند انجام تحقیقات جدی و هدفمند در این زمینه هستیم.
علوم پایه نیازمند ایجاد جاذبه و چشم انداز روشن است
مخبر دزفولی با تکیه بر اهمیت سرمایه گذاری در علوم پایه اظهار داشت: دنیا در حوزه علوم پایه سرمایه گذاری جدی می کند، اما چرا بهترین مغزها و جوانان نخبه ما تمایلی به رشته های علوم پایه ندارند؟ چون برای این رشته ها جاذبه ایجاد نکرده ایم، مشوق تعریف نکرده ایم و آینده مشخص و برنامه ریزی شده ای برای آنها ترسیم نکرده ایم.
بهترین نخبگان کشور باید به علوم انسانی و پایه هدایت شوند
رئیس فرهنگستان علوم اضافه کرد: در نقشه جامع علمی کشور به این مساله پرداخته ایم، اما اجرای آن نیازمند گفتمان سازی و فرهنگ سازی است. باید مدیران، دانشمندان و اهالی رسانه دست به دست هم دهند تا این پیام را به جامعه منتقل کنند و پذیرش اجتماعی لازم را ایجاد کنند.
وی با اشاره به گرایش گسترده داوطلبان به چند رشته خاص دانشگاهی عنوان کرد: چرا فرزندان ما علاقه دارند همه به چند رشته خاص بروند؟ این مساله فرهنگی و اجتماعی است. در صورتیکه بهترین مغزهای ما باید بسمت علوم انسانی و علوم پایه بروند. ما در علوم انسانی هم به ضریب هوشی و توانایی علمی بالا نیاز داریم.
مخبر دزفولی اظهار داشت: باید تلاش نماییم و برنامه ریزی داشته باشیم تا بهترین دانش آموزان و نخبگان جوان به آموزش و پرورش جذب شوند و جاذبه های مادی و معنوی ضروری جهت آنها فراهم گردد.
وی خطاب به رسانه ها اظهار داشت: شما باید دراین خصوص گفتمان سازی کنید و با کمک رسانه ها تلاش نماییم بهترین امکانات در اختیار معلم مدرسه و استاد دانشگاه قرار گیرد.
رئیس فرهنگستان علوم اضافه کرد: اگر این کار را انجام دهیم، بهترین دانش آموزان و رتبه های برتر کنکور هم هنگام انتخاب رشته به سراغ معلمی، فیزیک، ریاضی، ادبیات، فلسفه، تاریخ، حقوق و مدیریت خواهند رفت؛ چونکه کشور به همه این رشته ها نیاز دارد و نباید همه استعدادهای برتر را فقط بسمت پزشکی هدایت نماییم.
مخبر دزفولی با تکیه بر ضرورت اصلاح ساختار آموزش و پژوهش اظهار داشت: هرم آموزش و پژوهش در کشور باید اصلاح گردد و در این راه یکی از موضوعات مهم، حرکت از پژوهش های فردمحور بسمت کارهای تیمی و گروهی است.
رئیس فرهنگستان علوم عنوان کرد: باید چالش های بزرگ کشور را با ماموریت محور کردن مراکز علمی و پژوهشی، شرکتهای دانش بنیان و حتی صنایع بزرگ دنبال نماییم. اگر این مجموعه ها ماموریت محور و هدفمند شوند، می توانند برای چالش هایی مانند آب، انرژی، غذا و اقلیم چاره عرضه کنند.
وی با تکیه بر ضرورت افزایش شجاعت علمی اظهار داشت: باید به جامعه علمی کمک نماییم شجاعت بیشتری پیدا کند و این شجاعت از آنها گرفته نشود. افق گشایی های بزرگ علمی و فناورانه با پروژه های کوچک، جزئی و کم ریسک اتفاق نمی افتد.
مخبر دزفولی اضافه کرد: اگر به قله ای که کشور و رهبری دنبال می کنند می خواهیم برسیم، باید بپذیریم که مشکلات کشور با کارهای پراکنده و پروژه های کوچک حل نمی گردد. امروز باید بر کارهای گروهی، تیمی و جمعی و ماموریت های بزرگ ملی برای حل گره ها و مشکلات کلان کشور متمرکز شویم.
ارزیابی استادان نباید صرفاً فقط مبنی بر تعداد مقاله باشد
رئیس فرهنگستان علوم با اشاره به ضرورت بازبینی در آئین نامه های ارتقا اظهار داشت: در هر ارزیابی، نگاه ما در فرهنگستان علوم این است که معیار نباید صرفاً فقط شمارش مقاله باشد.
وی اضافه کرد: ما هم حل مسئله را دنبال می نماییم و هم رسیدن به مرجعیت علمی را. ازاین رو دانشمندان ما باید دانش خودرا منتشر کنند و در رقابت جهانی علم حضور داشته باشند، اما ارزیابی آنها نباید فقط برمبنای تعداد مقالات، استنادها و فاکتورهای مشابه باشد.
مخبر دزفولی اضافه کرد: اثرگذاری اجتماعی، نوآوری، همکاری، اختراع و اکتشاف باید مورد توجه قرار گیرد و به دانشمندانی که با نوآوری، از راه اختراع و اکتشاف، خلق ثروت می کنند، باید امتیاز ویژه داده شود.
وی تاکید کرد: اگر یک دانشمند گره بزرگی از کشور باز کرد، باید بالاترین امتیازات را در مجموعه های علمی ما دریافت کند.
تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت سال هاست به یک آرزو تبدیل گشته است
رئیس فرهنگستان علوم با اشاره به ضرورت تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت اظهار داشت: تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت سال هاست به یک آرزو تبدیل گشته، اما هنوز به صورت مطلوب محقق نشده است. نه صنعت حاضر است بطور کامل زیر بار این ارتباط برود و نه دانشگاه خودرا بطور کامل با نیازهای صنعت منطبق کرده است.
وی اضافه کرد: هر دو طرف باید یک قدم تواضع کنند و کنار یکدیگر قرار بگیرند. البته الزاماتی هم باید تعریف شود، چونکه وقتی صنعت احساس نیاز نکند، وارد این همکاری نمی شود و اگر الزامی برای آن وجود نداشته باشد، ممکنست این ارتباط شکل نگیرد.
مخبر دزفولی اضافه کرد: از طرفی، دانشگاه هم اگر احساس نکند خروجی آن باید به درد صنعت بخورد، ممکنست هیچگاه برای ایجاد این ارتباط پیش قدم نشود. ازاین رو ضروری است دو طرف درک مشترک و درستی از مشکلات صنعت داشته باشند.
ضرورت بروزرسانی آموزش دانشگاه ها متناسب با نیاز صنعت
وی با تکیه بر بازبینی در شیوه های آموزشی اظهار داشت: باید شیوه های آموزشی و خروجی های دانشگاهی بازبینی، بازنگری و به روز شود تا دانش، توانایی و ظرفیت فناورانه فارغ التحصیلان متناسب با نیاز صنایع مختلف کشور باشد.
آمادگی شورای عالی انقلاب فرهنگی برای اصلاح مقررات دانشگاه ها
مخبر دزفولی در مورد کمیته های انضباطی دانشگاه ها اظهار داشت: شورای عالی فرهنگی پیگیری هایی انجام داده و با وزارت خانه های علوم و بهداشت هم دراین خصوص صحبت شده است. در دانشگاه ها قواعد و ضوابطی وجود دارد که باید رعایت شود؛ چونکه اگر این ضوابط رعایت نشود، انضباط علمی، پیشرفت علمی اتفاق نمی افتد. اگر دراین موارد تخلف جدی روی داده باشد، پیشبینی هایی در قواعد و ضوابط دانشگاه ها صورت گرفته است که هم وزارت علوم و هم شورای عالی انقلاب فرهنگی، پیگیری هایی کرده است امیدوار هستم بر طبق چارچوب علمی تصمیم گیری لازم راانجام دهند.
وی در مورد اصلاح و بازبینی قوانین برای پیشگیری از تخلفات اضافه کرد: مگر ما درعلم بازبینی نمی کنیم؟ در قوانین هم اگر گذشت زمان منتج به این باشد که به آن قوانین نیاز نباشد، آموزش عالی و مجموعه مسئولان این حوزه باید این تدبیر را داشته باشند و در بازبینی مقررات، نیازهای جدید علمی و دانشگاهی را مورد توجه قرار دهند.
وی اضافه کرد: شورای عالی انقلاب فرهنگی هم باید آمادگی داشته باشد که اگر پیشنهادهای خوب، مؤثر و مفیدی برای پیشرفت علمی کشور در قسمت های مختلف، همچون ایجاد و تقویت انضباط در محیط دانشگاه، عرضه شد، از آنها حمایت کند تا این اصلاحات در راه آینده علمی کشور به نتیجه برسد.
مخبر دزفولی با اشاره به ضرورت استفاده بهینه از ظرفیتهای علمی و تجهیزاتی کشور اظهار داشت: قابلیتها و تجهیزات ما به قدر لازم شبکه نشده اند و باید تلاش نماییم شبکه های بزرگ آزمایشگاهی در قسمت های مختلف کشور شکل بگیرد.
وی اضافه کرد: هدف از ایجاد این شبکه ها، افزایش راندمان، دسترسی سهل محققان به امکانات و تجهیزات تحقیقاتی و رفع دغدغه محققان برای دسترسی به امکانات مورد نیاز است تا بتوانند تحقیقات مؤثر و هدفمند خودرا انجام دهند.
ضرورت ایجاد لابراتوار های هوشمند
رئیس فرهنگستان علوم اضافه کرد: ما به لابراتوار های هوشمند نیاز داریم و باید برای طراحی و ایجاد آنها برنامه ریزی نماییم. همینطور باید از بهترین فناوری ها استفاده نماییم تا محققان بتوانند هم در مرزهای دانش حرکت کنند و هم برای حل مشکلات روزمره و نیازهای به روز کشور برنامه ریزی و فعالیت کنند.
هوش مصنوعی و زیست فناوری در اولویت قرار دارند
وی با اشاره به اهمیت هوش مصنوعی عنوان کرد: هوش مصنوعی را در فرهنگستان علوم در شمار اولویت های بالا قرار داده ایم و در کنار آن، زیست پزشکی و زیست فناوری هم از حوزه هایی هستند که باید مورد توجه جدی قرار گیرند.
مخبر دزفولی اضافه کرد: البته همه باید در این راه کمک کنند. زیست بوم علم و فناوری با کار جزیره ای شکل نمی گیرد و باید کار اشتراکی، شبکه ای و به هم پیوسته در آن رخ دهد.
رئیس فرهنگستان علوم اظهار داشت: این شبکه باید از نهادهای اجرایی و سیاست گذار تا دانشمندان، مراکز علمی و مخاطبان این مجموعه ها، یعنی صنایع و بخش های مختلف اقتصادی و تولیدی کشور، شکل بگیرد.
وی تاکید کرد: اگر می خواهیم از ظرفیت علمی کشور برای حل مسایل استفاده نمائیم، همه این بخش ها باید در یک شبکه به یکدیگر متصل شوند و هر کدام نقش خودرا در این زیست بوم ایفا کنند.
مخبر دزفولی با تکیه بر ضرورت کاهش بروکراسی و افزایش اعتماد به جامعه علمی اظهار داشت: امیدوار هستم بتوانیم در کشور بروکراسی را کاهش دهیم و بجای این که نسبت به دانشمندان بی اعتماد باشیم، به جامعه علمی اعتماد نماییم.
وی اضافه کرد: ممکنست در بعضی موارد بی اعتمادی هایی وجود داشته باشد، اما عموم دانشمندان ما دغدغه کشور را دارند و دلشان برای ایران و پیشرفت کشور می تپد. باید به جامعه علمی اعتماد نماییم و قدر دانشمندان را بدانیم.
حمایت از دانشمندان؛ از معیشت تا اولویت های پژوهشی
رئیس فرهنگستان علوم عنوان کرد: پشتیبانی از دانشمندان فقط به یک موضوع محدود نمی شود؛ باید جایگاه اجتماعی آنها، وضعیت معیشتی، اولویت های علمی و تحقیقاتی و همینطور پشتیبانی ها و حمایت های مختلف مورد توجه قرار گیرد.
وی اضافه کرد: این حمایت ها باید در چهارچوب همان هدفمندی هایی که به آن اشاره کردم، فراهم گردد تا زیست بوم علم و فناوری کشور بتواند به درستی عمل کند.
مخبر دزفولی اظهار داشت: زیست بوم علم و فناوری به یک نرم افزار مهم نیاز دارد و آن «حس اعتماد» است. اگر این حس اعتماد از طرف مسئولان کشور به دانشمندان شکل بگیرد و از راه رسانه ها به جامعه منتقل شود، می تواند اعتمادبه نفس ملی و غیرت ملی را تقویت کند.
وی اضافه کرد: این اعتماد، عشق به وطن و کشور و پایبندی به ارزش های ملی و اسلامی را هم بیشتر می کند وجامعه علمی مرجع می تواند با برخورداری از این اعتماد، اثرگذاری چند برابری در سطح جامعه داشته باشد.
گسترش آموزش عالی باید برمبنای برنامه و مصوبات شورای گسترش صورت گیرد
مخبر دزفولی با اشاره به ضرورت ساماندهی آموزش عالی در دانشگاه های وزارت علوم، وزارت بهداشت و دانشگاه آزاد اسلامی اظهار داشت: گسترش آموزش عالی باید برمبنای برنامه و مصوبات شورای گسترش صورت گیرد و در این حوزه، مزیت های نسبی جغرافیایی هر منطقه باید مورد توجه قرار گیرد.
وی اضافه کرد: یکی از محورهای مهم در ساماندهی آموزش عالی، ماموریت گرا کردن دانشگاه ها و مراکز علمی کشور است. توقعی که از دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی شریف یا دانشگاه صنعتی امیرکبیر داریم، با توقعی که از یک دانشگاه سطح سه داریم، یکسان نیست.
ماموریت دانشگاه ها از منطقه ای تا بین المللی متفاوت است
رئیس فرهنگستان علوم اضافه کرد: برخی دانشگاه ها ماموریت های فراملی دارند و قابلیت رقابت بین المللی پیدا کرده اند، برخی دانشگاه ها ماموریت منطقه ای دارند و باید در زیست بوم منطقه خود فعالیت کنند و برخی دیگر هم باید نیازهای یک ناحیه یا استان را پاسخ دهند.
وی اظهار داشت: ازاین رو باید ماموریت نیروی انسانی و آموزشی دانشگاه ها متناسب با نیازهای منطقه تعریف شود. به عنوان نمونه، در مناطق ساحلی باید رشته های تحصیلی، فناوری ها و برنامه های علمی در رابطه با آب و دریا طراحی و تقویت شود.
مخبر دزفولی اضافه کرد: در بعضی مناطق هم باید کشاورزی تقویت شود و در بعضی مناطق دیگر که ظرفیت صنعتی بیشتری دارند، باید تمرکز بر توسعه صنایع باشد. متاسفانه در گذشته گاهی مجوز رشته هایی صادر شده که هیچ تناسبی با امکانات و مزیت های منطقه ای نداشته اند.
رئیس فرهنگستان علوم با اشاره به تجربه وزارت بهداشت در زمینه آمایش آموزش عالی اظهار داشت: آمایش در وزارت بهداشت زودتر از وزارت علوم شروع شد و با مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، دانشگاه ها در هر استان ساماندهی شدند؛ به این صورت که یک دانشگاه بعنوان دانشگاه مادر و سایر دانشگاه ها به شکل اقماری تعریف شدند و بنابراین، نظم و انضباط بیشتری بوجود آمد.
وی اضافه کرد: البته ممکنست در این مدل اشکالاتی وجود داشته باشد، اما باید این تصمیم را یک تصمیم ملی تلقی نماییم، نه تصمیمی منطقه ای و ناحیه ای.
همه مناطق کشور لزوماً به دانشگاه یا رشته جدید نیاز ندارند
مخبر دزفولی تاکید کرد: نباید فقط به سبب این که در یک منطقه یا شهر قرار داریم، اصرار داشته باشیم که حتما در همان منطقه دانشگاه، دانشکده یا رشته خاصی ایجاد شود. ممکنست واقعا چنین نیازی وجود نداشته باشد.
وی با تکیه بر نقش رسانه ها در فرهنگ سازی دراین خصوص اظهار داشت: گفتمان سازی، کار فرهنگی، نوشتن مطالب مستدل و قوی توسط خبرنگاران و اهالی رسانه و عرضه تحلیل ها و گزارشات میدانی در رابطه با این موضوعات می تواند به اصلاح این نگاه کمک نماید.
رئیس فرهنگستان علوم اضافه کرد: باید توقعات برخی افراد و مجموعه ها را بگونه ای اصلاح نماییم که وقتی امکان ایجاد یک برنامه آموزشی، رشته، دانشکده یا دانشگاه در منطقه ای وجود ندارد، برای ایجاد آن اصرار نکنند. این مساله نیازمند کار فرهنگی است.
وی عنوان کرد: در حوزه آموزش عالی، چه در وزارت بهداشت و درمان، چه دانشگاه آزاد اسلامی و چه وزارت علوم، باید یک مجموعه هماهنگ و مشترک شکل بگیرد. نمی توان هر کدام از این بخش ها مسیر جداگانه ای را دنبال کنند.
مخبر دزفولی اظهار داشت: همه این مجموعه ها باید نیاز واقعی کشور، نیازهای منطقه ای و نیازهای استانی را درنظر بگیرند و برمبنای آن مشخص کنند که در رشته های مهندسی، علوم پایه و علوم انسانی چه اقداماتی باید صورت گیرد.
وی تاکید کرد: این کار به عزم، برنامه، پشتیبانی و حمایت نیاز دارد؛ هم حمایت فرهنگی و اجتماعی و هم حمایت مدیران، مسئولان و دولتمردان.
رئیس فرهنگستان علوم در ادامه در رابطه با موضوع ظرفیتهای پزشکی اظهار داشت: همین امروز بعد از این جلسه، به ستاد سلامت می روم و احیانا موضوع جلسه هم ظرفیتهای پزشکی خواهد بود.
وی اضافه کرد: زمانیکه موضوع ظرفیتهای پزشکی در شورای عالی انقلاب فرهنگی عنوان شد، تمام اعداد و ارقام با هماهنگی وزارت بهداشت تعیین شده بود و اسناد و مذاکرات آن هم موجود است.
مخبر دزفولی اضافه کرد: حتی در تعیین میزان افزایش سالانه ظرفیت ها، با وزارت بهداشت هماهنگی انجام شد و برخی اعداد و ارقامی را که در ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شده بود، تعدیل کردیم.
وی اظهار داشت: بنده در آن زمان بعنوان نماینده شورای عالی انقلاب فرهنگی در جلسات حضور داشتم و برای غائی کردن موضوع، جلسه با وزیر وقت بهداشت و مسئولان حوزه بهداشت و درمان انجام شد.
افزایش ظرفیت پزشکی مشروط به تأمین زیرساخت ها بود
رئیس فرهنگستان علوم اضافه کرد: اتفاقاً در جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی، وزیر وقت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گزارش ظرفیت ها را عرضه کرد و اعلام گردید که افزایش سالانه ظرفیت با درصدهای تعیین شده مورد قبول وزارت بهداشت است.
وی تاکید کرد: حتی اگر برخی افراد در جلسه در رابطه با این مساله اشکالاتی مطرح نمودند، جمع بندی غائی طبق گزارش وزیر وقت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی انجام شد.
مخبر دزفولی تصریح کرد: البته در مصوبه، یک تبصره مهم وجود داشت و آن این بود که دولت و مجلس باید امکانات و زیرساخت های متناسب با افزایش ظرفیت پزشکی را به شکل سالانه فراهم آورند.
افت خروجی های علمی کشور در سالهای اخیر؛ ضرورت حمایت جدی از دانشمندان
مخبر دزفولی با اشاره به کاهش خروجی های علمی کشور در سالهای اخیر اظهار داشت: در دو سه سال گذشته در خروجی های علمی کشور افت داشته ایم و باید دلیل آنرا بررسی و برای حل آن اقدام نماییم. باید قدر دانشمندان را بدانیم و از آنها حمایت نماییم.
برخی کشورها در منطقه با سرعت زیادی درحال عبور از ایران هستند
رئیس فرهنگستان علوم با اشاره به وضعیت رتبه علمی کشور عنوان کرد: اگر اشتباه نکنم، در دو سه رتبه بندی جهانی دست کم دو یا سه رتبه را از دست داده ایم و در منطقه هم برخی کشورها با سرعت زیادی درحال عبور از ایران هستند، اگر اشتباه نکنم، اکنون در رتبه بندی اسکوپوس (Scopus) در جایگاه ۱۷ و در رتبه بندی وب آو ساینس (Web of Science) در جایگاه ۱۸ قرار داریم. در صورتیکه پیشتر، رتبه ما در سطح جهانی در اسکوپوس ۱۵ و در وب آو ساینس ۱۶ بود. بنابراین، در هر دو رتبه بندی چند پله افت داشته ایم و خروجی علمی و پژوهشی دانشمندان ما هم سال به سال کمتر شده است. البته عوامل گوناگونی در این روند اثرگذار هستند.
وی یکی از فاکتورهای مهم این وضعیت را کاهش انگیزه جامعه علمی دانست و اظهار داشت: عوامل مختلفی در این مساله مؤثر است، اما یکی از مهم ترین آنها کاهش انگیزه های جامعه علمی است و دولت و مجلس باید به این مساله توجه جدی داشته باشند.
مشکلات معیشتی استادان هنوز بطور کامل حل نشده است
مخبر دزفولی با اشاره به مشکلات معیشتی استادان اظهار داشت: هنوز مشکل معیشتی استادان که از آغاز سال مطرح بوده، بطور کامل حل نشده است. اگر مقرر است سرمایه های انسانی خودرا حفظ نماییم، باید از دانشمندان و استادان کشور حمایت نماییم.
وی اضافه کرد: در بعضی موارد، وقتی به نگهداشت اولیه ترین نیروها می رسیم، موضوع پشتیبانی از دانشمندان با اما و اگر مواجه می شود؛ در صورتیکه باید آثار فعالیت آنها را در حوزه های مختلف ببینیم.
وی اظهار داشت: چطور می توان موشک نقطه زن داشت که پیچیده ترین محاسبات علمی و فناورانه را نیاز دارد، اما نقش دانشمندان را در این دستاوردها نادیده گرفت؟ این قابلیتها حاصل فعالیت جامعه علمی کشور است و در خدمت دفاع از کشور و مردم قرار دارد.
مخبر دزفولی اضافه کرد: البته این خدمات باید چند برابر شود و تلاش ها هم باید افزایش پیدا کند، اما در کنار آن باید دلگرمی لازم را برای استادان و دانشمندان ایجاد نماییم.
وی با اشاره به اینکه اولین نیاز جامعه علمی، احساس تکریم و منزلت است، عنوان کرد: استادان و دانشمندان باید احساس کنند که در کشور مورد احترام و تکریم قرار می گیرند. بخش دوم هم موضوع معیشت آنهاست.
رئیس فرهنگستان علوم اضافه کرد: پیشنهادهای اغواکننده ای از طرف کشورهای اروپائی، آمریکای شمالی و حتی کشورهای منطقه به دانشمندان ایرانی عرضه می شود که گاهی چندین برابر پیشنهادهای داخل کشور است و این که برخی دانشمندان این پیشنهادها را نمی پذیرند، نشانه ایثارگری آنهاست.
وی تاکید کرد: در مقابل، ما هم باید حداقل هایی را که برای حفظ این سرمایه انسانی ضروری است فراهم کنیم؛ حقوق مادی آنها را درنظر بگیریم، منزلتشان را حفظ نماییم و حمایت های دیگر مورد نیاز آنها را هم فراهم نماییم.
سهم پژوهش و توسعه از تولید ناخالص داخلی باید افزایش یابد
مخبر دزفولی با تکیه بر ضرورت افزایش سرمایه گذاری در پژوهش و توسعه اظهار داشت: همچنان معتقدم باید از دولت و مجلس بخواهیم، با وجود همه تنگناها، سهم پژوهش و توسعه از تولید ناخالص داخلی را بالا برند.
وی اضافه کرد: برمبنای عددی که ما به دست آورده ایم، این سهم حال حتی ممکنست کمتر از نیم درصد باشد. ضروری است عدد دقیق آن پیگیری شود و در بودجه ریزی هم اصلاحات لازم انجام گیرد تا پشتیبانی از پژوهش و توسعه افزایش پیدا کند.
رئیس فرهنگستان علوم اظهار داشت: کشور هم به اصلاح ساختاری نیاز دارد و هم باید در حوزه سخت افزار اصلاحات جدی انجام دهد. در حوزه نرم افزار هم باید اصلاحات لازم از برنامه ها و رشته های آموزشی گرفته تا حفظ نیروی انسانی متخصص صورت گیرد.
وی تاکید کرد: همه این موارد باید در کنار یکدیگر دیده شوند تا بتوانیم مسیر پیشرفت علمی کشور را حفظ و تقویت نماییم.
هدف آنها متوقف کردن و کند کردن جریان پیشرفت علم و فناوری در کشور بود، اما این جریان متوقف شدنی نیست. توقعی که از دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی شریف یا دانشگاه صنعتی امیرکبیر داریم، با توقعی که از یک دانشگاه سطح سه داریم، یکسان نیست. رئیس فرهنگستان علوم با اشاره به وضعیت رتبه علمی کشور عنوان کرد: اگر اشتباه نکنم، در دو سه رتبه بندی جهانی دست کم دو یا سه رتبه را از دست داده ایم و در منطقه هم برخی کشورها با سرعت زیادی در حال عبور از ایران هستند، اگر اشتباه نکنم، حالا در رتبه بندی اسکوپوس (Scopus) در جایگاه ۱۷ و در رتبه بندی وب آو ساینس (Web of Science) در جایگاه ۱۸ قرار داریم.
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان بازارمقاله در مورد این مطلب