نسخه بنیاد علم برای توقف افت علمی دانشگاه ها خبر خوب برای پژوهشگران
به گزارش بازار مقاله، رئیس بنیاد ملی علم ایران ضمن اشاره به روند نزولی بروندادهای علمی کشور در سالهای اخیر، از اجرای طرح جهش با هدف حمایت هدفمند از دانشگاه های برتر اطلاع داد.
به گزارش بازار مقاله به نقل از مهر، محمدرضا هرمزی نژاد در نشست خبری امروز، ۱۱ خردادماه که در بنیاد ملی علم ایران برگزار گردید، در تشریح جزئیات این طرح اظهار داشت: موضوع برنامه جهش از جایی شروع شد که کاهش نسبتاً شدید جایگاه ایران در بروندادهای علمی طی چند سال گذشته، به صورت ملموس احساس شد. بااینکه ممکنست رتبه ها در نظام های مختلف ارزیابی مانند سایماگو یا سایر پایگاه ها متفاوت باشد، اما در مجموع، روند تولیدات علمی کشور در سالهای اخیر نزولی بوده است.
کاهش برونداد علمی، نتیجه فشار مالی بر دانشگاه ها
وی اضافه کرد: طبیعی است که در چنین شرایطی باید نهادی در کشور برای این مسئله چاره اندیشی می کرد. ما خود از بدنه دانشگاه هستیم و به خوبی می دانیم دانشگاه ها تا چه اندازه تحت فشار قرار دارند. بخش عمده بودجه عمومی دانشگاه ها صرف حقوق و دستمزد می شود و در عمل بودجه عملیاتی قابل توجهی برای پژوهش باقی نمی ماند. بدین سبب افت در شاخصهای علمی و بروندادهای پژوهشی، در چنین شرایطی دور از انتظار نبود.
رئیس بنیاد ملی علم ایران اضافه کرد: با تدبیر دکتر افشین و همراهی ریاست جمهوری، مقرر شد از محل منابع مربوط به توسعه علم، فناوری و اقتصاد دانش بنیان، یک همت به دانشگاه هایی اختصاص پیدا کند که سهم بیشتری در تولید علم و ارجاعات علمی دارند. این مأموریت به بنیاد ملی علم ایران واگذار شد تا سازوکار شناسایی موسسات هدف و نحوه دفاع از آنها طراحی شود.
انتخاب ۲۰ دانشگاه برتر با اتکا به رتبه بندی ISC
هرمزی نژاد ضمن اشاره به نحوه انتخاب دانشگاه های مشمول این برنامه اظهار داشت: به این جمع بندی رسیدیم که اتکا صرف به رتبه بندی های بین المللی مانند تایمز، QS یا شانگهای ممکنست جامعیت لازم را نداشته باشد و برخی دانشگاه های دارای عملکرد خوب در آنها بازتاب نیابند. از ین جهت، از رتبه بندی داخلی و معتبر ISC استفاده کردیم.
وی اضافه کرد: بر همین اساس، ۲۰ دانشگاه برتر کشور در رتبه بندی ISC به عنوان جامعه هدف این برنامه انتخاب شدند. بررسی ها نشان داد حدود ۸۰ درصد بروندادهای علمی کشور در پنج سال گذشته توسط همین ۲۰ دانشگاه تولید شده است.
او تاکید کرد: در ادامه، این سازوکار با حضور معاونان پژوهشی وزارت علوم و وزارت بهداشت در دفتر دکتر افشین عنوان شد و هر دو معاونت، این مدل را تأیید کردند. حال نیز هر دو معاون پژوهشی در کمیته نظارت و راهبری این برنامه حضور دارند و در هدایت آن مشارکت می کنند.
تخصیص ۳۰ تا ۷۲ میلیارد تومان به دانشگاه ها
رئیس بنیاد ملی علم ایران درباره ی میزان حمایت ها اظهار داشت: بر مبنای رتبه و میزان خروجی دانشگاه ها، بین ۳۰ تا ۷۲ میلیارد تومان اعتبار پژوهشی به هر دانشگاه اختصاص داده شده است. این مبالغ در بعضی موارد معادل بودجه پژوهشی دانشگاه ها یا بخش قابل توجهی از آن است و می تواند یک تکانه جدی در برنامه های پژوهشی آنها ایجاد نماید.
وی با تکیه بر اهمیت راهبردی سرمایه گذاری در پژوهش اظهار داشت: تحولات و جنگ های امروز نشان داده اند که جنگ، جنگ فناوری است و فناوری نیز از پژوهش شروع می شود؛ پژوهشی که نقطه آغاز آن دانشگاه است. اگر دانشگاه ها به صورت ویژه در حوزه پژوهش های بنیادی حمایت نشوند، در فناوری عقب خواهیم ماند و این عقب ماندگی در آینده هزینه ساز خواهد شد.
تمرکز طرح جهش بر کیفیت، نه فقط کمیت
هرمزی نژاد در ادامه با اعلان اینکه هدف این برنامه فقط افزایش تعداد مقالات نیست، اظهار داشت: در طرح جهش، بیشتر از آنکه کمیت برای ما مهم باشد، کیفیت بروندادهای علمی در اولویت قرار دارد. البته تعداد تولیدات علمی نیز مورد توجه خواهد بود، اما شاخصهای اصلی برنامه، کیفیت محور طراحی شده اند.
وی توضیح داد: شاخص هایی که دانشگاه ها باید در انتها برنامه درباره ی آنها گزارش عرضه کنند، هم جهت با اسناد بالادستی علم و فناوری کشور تدوین شده است. همچون این شاخصها میتوان به مقالات جریان ساز، مقالات یک و ۱۰ درصد برتر، مقالات Q1، نسبت مقالات به اعضاء هیات علمی، همکاری با محققان خارجی، ارجاعات تخصصی، انتشار کتب علمی در ناشران معتبر و همین طور افزایش سهم بودجه پژوهشی در بودجه عمومی دانشگاه ها اشاره نمود.
شرط بنیاد علم برای پرداخت اعتبار: مشارکت مالی دانشگاه ها
وی ضمن اشاره به شیوه اختصاص این اعتبار اظهار داشت: به دانشگاه ها اعلام کردیم که این اعتبار از مسیر معاونت علمی و بنیاد ملی علم ایران پرداخت می شود، اما انتظار داریم خود دانشگاه ها نیز از محل بودجه پژوهشی شان این منابع را تقویت نمایند تا قدرت اجرایی برنامه افزایش یابد.
او اضافه کرد: در گام نخست، ۴۰ درصد از این بودجه به دانشگاه ها پرداخت می شود تا برنامه های خودرا شروع کنند. بعد از آنکه دانشگاه به ۳۰ درصد پیشرفت رسید و گزارش آن در کمیته نظارت و راهبری تأیید شد، ۴۰ درصد دوم نیز پرداخت خواهد شد.
نخستین برنامه مؤسسه محور بنیاد ملی علم ایران
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اعلان اینکه «طرح جهش» از نظر ساختاری نیز برنامه ای تازه در بنیاد شمرده می شود، اظهار داشت: این اولین برنامه مؤسسه محور بنیاد ملی علم ایران است. تابحال بنیاد عمدتا با محققان، اعضاء هیات علمی، دانشجویان دکتری و محققان پسادکتری در ارتباط بوده و حمایت ها به شکل فردمحور انجام می شد، اما در این طرح، اعتبار پژوهشی مستقیماً به خود دانشگاه ها پرداخت می شود.
وی اضافه کرد: دانشگاه ها در این طرح اختیار دارند متناسب با مزیت ها، قابلیتها و اولویت های خود برای ارتقاء جایگاه علمی شان برنامه ریزی کنند. طبیعی است که برنامه یک دانشگاه علوم پزشکی با یک دانشگاه صنعتی برای بهبود بروندادهای علمی یکسان نباشد. از همین رو، تصمیم گیری درباره ی نحوه هزینه کرد اعتبارات در قالب شاخصهای مصوب، به خود دانشگاه ها واگذار شده است.
تأکید بر فناوری های راهبردی و پیشرو
هرمزی نژاد همین طور اظهار داشت: به دانشگاه ها تاکید کرده ایم که بخشی از این منابع را به فناوری های راهبردی و پیشرو اختصاص دهند تا ارتباط میان پژوهش های بنیادی و حوزه فناوری نیز تقویت شود.
فهرست دانشگاه های مشمول طرح جهش
وی در ادامه اسامی دانشگاه های مشمول این برنامه را اعلام نمود و اظهار داشت: در بخش دانشگاه های وابسته به وزارت علوم، ۱۱ دانشگاه شامل دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشگاه علم و صنعت ایران، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه تبریز، دانشگاه شیراز و دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی در این طرح قرار دارند.
او اضافه کرد: در بخش دانشگاه های علوم پزشکی نیز ۹ دانشگاه شامل دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه و دانشگاه علوم پزشکی کرمان مورد حمایت قرار می گیرند.
هرمزی نژاد تاکید کرد: ترکیب این دانشگاه ها نشان داده است نگاه ما فقط متمرکز بر یک نوع دانشگاه یا یک منطقه خاص نبوده، بلکه نگاهی ملی در انتخاب دانشگاه های مشمول وجود داشته است.
تصویب برنامه ۱۷ دانشگاه و اختصاص ۸۸۳ میلیارد تومان
رئیس بنیاد ملی علم ایران ضمن اشاره به آخرین وضعیت اجرای طرح جهش اظهار داشت: از دانشگاه ها خواسته شد برنامه خودرا برای ارتقاء جایگاه علمی عرضه کنند. تابحال برنامه ۱۷ دانشگاه در کمیته راهبری و نظارت بررسی و تصویب شده و در مجموع حدود ۸۸۳ میلیارد تومان اعتبار برای آنها مصوب شده است.
وی اضافه کرد: از این مقدار، تابحال ۲۷۰ میلیارد تومان به دانشگاه ها پرداخت شده است. با تصویب برنامه سایر دانشگاه ها، ۴۰ درصد اولیه کل اعتبار یک همتی نیز کم کم در اختیار دانشگاه ها قرار خواهد گرفت.
آغاز باردیگر فعالیت دانشگاه ها با «نشاط پژوهشی»
هرمزی نژاد با اعلان اینکه این طرح می تواند به احیای فضای پژوهشی دانشگاه ها کمک نماید، اظهار داشت: این خبر خوبی برای پژوهشگران دانشگاه هاست. با شروع مجدد فعالیت دانشگاه ها، این امکان فراهم می شود که برنامه های پژوهشی با نشاط بیشتری دنبال شود. ما به معاونان پژوهشی دانشگاه ها اعلام نموده ایم که دیگر نگویند اعتباری در اختیار ندارند؛ برای اینکه منابع برای پیشبرد برنامه ها فراهم گشته است.
وی اضافه کرد: تجربه مدیریت پژوهشی در دانشگاه به من نشان داده که توزیع قطره چکانی اعتبارات، اثرگذاری لازم را ندارد. اما وقتی در همان مرحله نخست، ۲۵، ۲۷ یا ۳۰ میلیارد تومان در اختیار دانشگاه قرار می گیرد، امکان اجرای برنامه های مؤثر و منسجم فراهم می شود. اگر بخواهیم در حوزه پژوهش اتفاقی جدی رخ دهد، باید منابع قابل توجهی به دانشگاه تزریق شود.
تأمین کامل اعتبار و افق سه ساله برنامه
رئیس بنیاد ملی علم ایران در انتها اظهار داشت: کل اعتبار این برنامه هم اینک در اختیار بنیاد ملی علم ایران قرار دارد. این مسئله نشان دهنده نگاه ویژه دکتر افشین به طرح جهش است؛ چونکه کل اعتبار قبل از جنگ تحمیلی اخیر در اختیار بنیاد قرار گرفت و الان برنامه با قدرت درحال اجراست.
وی اضافه کرد: بر مبنای وعده داده شده، این برنامه در افق سه ساله دنبال خواهد شد. البته ادامه و اختصاص منابع در سالهای بعد، به میزان موفقیت سال نخست بستگی دارد. امیدواریم این حمایت بتواند چرخ پژوهش دانشگاه ها را باردیگر با سرعت بیشتری به حرکت درآورد.
اگر دانشگاه ها به شکل ویژه در حوزه پژوهش های بنیادی حمایت نشوند، در فناوری عقب خواهیم ماند و این عقب ماندگی در آینده هزینه ساز خواهد شد. همچون این شاخصها می توان به مقالات جریان ساز، مقالات یک و ۱۰ درصد برتر، مقالات Q1، نسبت مقالات به اعضاء هیئت علمی، همکاری با محققان خارجی، ارجاعات تخصصی، انتشار کتب علمی در ناشران معتبر و همینطور افزایش سهم بودجه پژوهشی در بودجه عمومی دانشگاه ها اشاره نمود. او افزود: در قسمت دانشگاه های علوم پزشکی هم ۹ دانشگاه شامل دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه و دانشگاه علوم پزشکی کرمان مورد حمایت قرار می گیرند.
منبع: بازار مقاله
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان بازارمقاله در مورد این مطلب